Ένας θεραπευόμενος μου είχε αναφέρει κάποτε ένα αρκετά σύνθετο όνειρο το οποίο αναλύω σε αυτό το άρθρο μετά από συγκατάθεση του ίδιου. Το όνειρο, όπως έχει αναφερθεί και αλλού, θεωρείται μια από τις πιο ζωντανές εκφράσεις του “ασυνειδήτου” ως εκ τούτου μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα στην αυτοανάλυση, την ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία και την ψυχανάλυση. Το όνειρο ήταν το ακόλουθο.
το όνειρο
“Είναι βράδυ και πηγαίνω να αγοράσω δύο λαχταριστά πιτόγυρα. Δεν είμαι απόλυτα σίγουρος γιατί πήγα να πάρω δύο. Αμέσως μετά την είσοδό μου στο σουβλατζίδικο αντιλαμβάνομαι ότι βρίσκομαι μέσα στο απόλυτο σκοτάδι. Παρ’ όλα αυτά είμαι σίγουρος πως απέναντί μου βρίσκεται ο σουβλατζής οπότε του δίνω την παραγγελία, ενώ αμέσως μετά τον ρωτάω για την αιτία του σκοταδιού. Αυτός μου απαντάει κάτι που δεν θυμάμαι ακριβώς αλλά ακούστηκε σαν να μου λέει «βρίσκεσαι στην άλλη πλευρά του μαγαζιού». Εγώ υποθέτω πως η άλλη πλευρά από αυτήν που βρίσκομαι θα είχε κλείσει εξού και αυτή στην οποία βρίσκομαι είναι ακόμα ανοιχτή1. Στη συνέχεια κοιτάω έξω και προς μεγάλη μου έκπληξη βλέπω ένα ηλιόλουστο πρωινό και διαπιστώνω ότι μόλις ξημέρωσε. Αμέσως μετά βλέπω στον καταγάλανο ουρανό ένα πολεμικό υπερηχητικό με ιδιαίτερα μακρόστενη μύτη το οποίο προσπαθεί να ισορροπήσει άλλοτε κατακόρυφο και άλλοτε πλαγιαστό εκτελώντας περίεργες μανούβρες. Γεμάτος τρόμο αναφωνώ, «έρχεται κατά πάνω μας». Αφού περάσει ξυστά από πάνω μας το βλέπω να χάνεται πίσω από τις πολυκατοικίες. Ακολούθησε ένα παράξενο αίσθημα διότι δεν ακούστηκε ο αναμενόμενος θόρυβος που συνοδεύει μια καταστροφική σύγκρουση, γεγονός που με έκανε να αμφισβητήσω για πολύ λίγο την πραγματικότητα αυτού που συνέβαινε2. Αμέσως μετά βλέπω το πολεμικό αεροσκάφος να ξανασηκώνεται και να εκτελεί τις ίδιες μανούβρες. Περνάει ξανά πάνω από το κεφάλι μου, συγκρούεται βίαια με το έδαφος και διαμελίζεται σε πολλά μεγάλα κομμάτια. Ένα από αυτά εκσφενδονίζεται βίαια προς το πρόσωπο μου και την τελευταία στιγμή καταφέρνω να κρυφτώ πίσω από μια τσιμεντένια δομή σαν γεωμετρικό σχήμα”.
“Ακολούθησε ένα παράξενο αίσθημα διότι δεν ακούστηκε ο αναμενόμενος θόρυβος που συνοδεύει μια καταστροφική σύγκρουση γεγονός που με έκανε να αμφισβητήσω για πολύ λίγο την πραγματικότητα αυτού που συνέβαινε”
εισαγωγικά σχόλια
Το όνειρο είναι ιδιαίτερα περίπλοκο αλλά δύναται να χωριστεί σε μέρη ώστε να διερευνήσουμε κατά πόσο αυτές οι φαινομενικά ασυνάρτητες παραστάσεις αντανακλούν πραγματικά άγχη και επιθυμίες που έχει ο θεραπευόμενος κατά την διάρκεια της μέρας. Ο διαχωρισμός του ονείρου σε “νοηματικά μέρη” προτάθηκε από τον Sigmund Freud και βοηθάει στο να αντιμετωπιστεί η αίσθηση παραλογισμού που προκύπτει όταν κάποιος έχει την απαίτηση να ερμηνευτεί ολόκληρό το όνειρο σαν μια ενιαία ιστορία3.
Πριν προχωρήσουμε σε μια απόπειρα ανάλυσης μπορούμε να συμπληρώσουμε ότι η απαίτηση να ερμηνευθεί το όνειρο σαν ένα ενιαίο νοηματικά σύνολο θα ήταν παρόμοια με την απαίτηση όλες οι ονειροπολήσεις που κάνουμε μέσα στην ημέρα να έχουν μια συνειδητή σύνδεση μεταξύ τους. Κάτι τέτοιο προφανώς δεν θα μπορούσε να είναι εφικτό διότι είμαστε μονίμως έκθετοι σε νέα ερεθίσματα τα οποία δημιουργούν νέους συνειρμούς, οι οποίοι οδηγούν σε νέες ονειροπολήσεις και σκέψεις χωρίς να είμαστε σε θέση ανα πάσα στιγμή να γνωρίζουμε γιατί κάνουμε την συγκεκριμένη σκέψη ή φαντασίωση που κάνουμε εκείνη τη στιγμή.
Κατ’αναλογία και στο όνειρο, δύναται μια διαδοχή σκηνών να αντιπροσωπεύει μια ομάδα σκέψεων και αμέσως μετά μια επόμενη σκηνή να γίνει το έναυσμα για μια νέα διαδοχή σκηνών η οποία θα αντιπροσωπεύει μια νέα ομάδα σκέψεων εξ’ολοκλήρου διαφορετική από την προηγούμενη. Με βάση αυτό θα μπορούσε να ειπωθεί ότι υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ομοιότητα ανάμεσα στον τρόπο που λαμβάνουν χώρα οι σκέψεις/ονειροπολήσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας και τον τρόπο που διαδέχονται οι ονειρικές παραστάσεις η μια την άλλη κατά τη διάρκεια του ύπνου. Βασικές διαφορές είναι βέβαια ότι, τα εξωτερικά ερεθίσματα τα οποία δεχόμαστε κατά την διάρκεια της μέρας κατά την διάρκεια του ύπνου έχουν αντικατασταθεί από σωματικές αισθήσεις και μνήμες που ενυπάρχουν στο ασυνείδητο, καθώς και το γεγονός ότι οι σκέψεις κατά την διάρκεια του ονείρου εμφανίζονται μέσω ζωντανών τρισδιάστατων μορφών, μια ιδιότητα του ονείρου την οποία ονομάζουμε εικονοκλαστική και την οποία εν μέρει στερείται η σκέψη όταν δεν ονειρευόμαστε.
“Ο σουβλατζής μου απαντάει κάτι που δεν θυμάμαι ακριβώς αλλά ακούστηκε σαν να μου λέει, βρίσκεσαι στην άλλη πλευρά του μαγαζιού“
η ανάλυση του ονείρου
Ας ξεκινήσουμε την αναλυτική προσπάθεια αναζητώντας τα πιο πρόσφατα ερεθίσματα που λάβανε χώρα κατά τη διάρκεια της προηγούμενης ημέρας ή ημερών και τα οποία ονομάστηκαν από τον Freud υπολείμματα της μέρας4. Το πιο απλό φαίνεται να είναι το «πιτόγυρο». Ο αναλυόμενος είχε αποφασίσει τις τελευταίες ημέρες να αποφύγει το κρέας οπότε εύκολα εντοπίζουμε στο όνειρο την προσπάθεια να ικανοποιήσει την επιθυμία που τόσο είχε στερηθεί στην πραγματικότητα. Ο λόγος για τον οποίο πηγαίνει να πάρει δύο «πιτόγυρα» και όχι ένα σχετίζεται μάλλον με τη γυναικεία παρέα της νύχτας που προηγήθηκε του ονείρου. Έτσι, καθώς η επιθυμία για το «πιτόγυρο» που είχε ενώ διασκέδαζε το προηγούμενο βράδυ με την γυναικεία του παρέα επιστρέφει κατά τη διάρκεια του ύπνου, δεν είναι σαφές ότι η γυναίκα αυτή έχει φύγει από το σπίτι εξού και η αναφορά που έκανε κατά την περιγραφή ότι δεν ξέρει γιατί πήγε να πάρει δύο5. Αυτό δεν είναι κάτι πρωτοφανές αφού συνηθίζεται το όνειρο να εισάγει μια άχρονη συνέχεια με την πραγματικότητα, γι’αυτό άλλωστε δεν αντιλαμβανόμαστε τη στιγμή που μας παίρνει ο ύπνος, κάτι που υποδηλώνεται και από τη φράση με πήρε ο Μορφέας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το σκοτάδι μέσα στο οποίο βρίσκεται το σουβλατζίδικο και το γεγονός ότι αυτός βρίσκεται στη «άλλη πλευρά του». Μπορούμε εδώ να υποθέσουμε ένα παιχνίδι αντίθετων επιθυμιών μεταξύ του να φάει και να μην φάει κρέας6. Δηλαδή, πηγαίνει στο σουβλατζίδικο για να πάρει το πολυπόθητο σουβλάκι άλλα φαίνεται κλειστό για να προκύψει όμως αμέσως μετά ότι είναι “εν μέρει κλειστό” αφού ο σουβλατζής είναι έτοιμος να τον σερβίρει. Σαν δηλαδή η επιθυμία για κρέας και η αντίσταση απέναντι σε αυτήν να βρίσκονται σε μια μάχη όπως και στην πραγματικότητα.
Ο τρόπος που λαμβάνει χώρα η συνομιλία μεταξύ του ιδίου και του σουβλατζή έχει επίσης ενδιαφέρον. Αυτός ρωτάει γιατί έχει σκοτάδι και ο σουβλατζής του λέει την πολύ περίεργη πρόταση «είσαι στην άλλη πλευρά του μαγαζιού» ενώ θα μπορούσε να του πει κάτι πιο απλό όπως για παράδειγμα ότι ήταν έτοιμος να κλείσει. Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να προσθέσω ότι δεν είναι τυχαίο ότι κατά τη διάρκεια της περιγραφής του ονείρου τού ήρθε στο μυαλό ο σχεδόν ομώνυμος δίσκος του συγκροτήματος, The Dark Side of the Moon. Δηλαδή σαν ο σκηνοθέτης του ονείρου να θέλει να επισημάνει με έναν έμμεσο τρόπο κάτι σε σχέση με αυτόν τον δίσκο των Pink Floyd7.
Η Άλλη Πλευρά του Μαγαζιού
Η Σκοτεινή Πλευρά του Μαγαζιού
Η Σκοτεινή Πλευρά του Φεγγαριού
--------------------------------
The Dark Side Of The Moon
Εξετάζοντας το θέμα από πιο κοντά θα διαπιστώσουμε περαιτέρω ενδιαφέρουσες συσχετίσεις μεταξύ του προηγούμενου βραδιού και του ονείρου. Το ερώτημα που μπορούμε να θέσουμε είναι γιατί να εμφανιστεί ο ομώνυμος δίσκος με αυτόν τον έμμεσο τρόπο, «βρίσκεσαι στη σκοτεινή πλευρά του μαγαζιού» και όχι με κάποιον άλλο πιο άμεσο; Μήπως είχε προηγηθεί το προηγούμενο βράδυ κάτι «σκοτεινό» πέρα από το απαραίτητο σκοτάδι μέσω του οποίου μάταια προσπαθεί ο σκηνοθέτης να εμφανίσει το σουβλατζίδικο ως κλειστό; Όπως μου είπε η συζήτηση που είχαν ήταν επίσης «σκοτεινή» και αφορούσε μια υπόθεση «τρέλας». Στο παρελθόν μού είχε αναφέρει τον φόβο απέναντι στην «τρέλα» που ενίοτε τον βασάνιζε οπότε θεώρησα πως είχαμε φτάσει ήδη σε ένα κομβικό σημείο του ονείρου. Του ζήτησα να συνεχίσει διότι ο θεραπευόμενος είναι ο μόνος που μπορεί να γνωρίζει τη συναισθηματική αξία του καθετί που εμφανίζεται στις ονειρικές σκηνές αρκεί να τις επαναφέρει στο νου του και να ακολουθήσει τις σκέψεις που του γεννιούνται, άλλωστε ο σκηνοθέτης είναι σε τελική ανάλυση ένα ή περισσότερα μέρη του δικού του εαυτού.
κρίσεις πανικού και φόβος της τρέλας
Εδώ αξίζει μια μικρή παρένθεση για να αναφέρω ότι ο «φόβος της τρέλας» απασχολεί πολύ κόσμο και θα μπορούσαμε να τον παρομοιάσουμε με τις «κρίσεις πανικού». Δηλαδή, ο φόβος προκύπτει συνήθως από το γεγονός ότι κάποιος φοβάται πως οι σκέψεις και φαντασιώσεις του είναι «τρελές» και θα τον οδηγήσουν σε κάποια τραγική κατάληξη όπως το ψυχιατρείο, ενώ στην κρίση πανικού θεωρεί πως αυτά που νιώθει στο σώμα του είναι επικίνδυνα και θα τον οδηγήσουν σε κάποια τραγική κατάληξη όπως ο θάνατος. Επίσης κατά τη διάρκεια της αναβίωσης είτε της μίας είτε της άλλης κατάστασης προβάλει μια έντονη αντίσταση απέναντι στο άγχος που λαμβάνει χώρα8, μια αντίσταση η οποία παίζει ενισχητικό ρόλο στο να φτάσει η κρίση σε ένα βασανιστικό αποκορύφωμα. Θα επανέλθω άλλη στιγμή στις διαφορές και ομοιότητες των δύο ψυχικών καταστάσεων και στο πόσο σημαντικό είναι να κατανοήσει κανείς πώς σχετίζονται με την προσωπική του ιστορία και τα παιδικά/εφηβικά βιώματα.
συνέχεια της ανάλυσης
Κατά την διάρκεια της συνεδρίας μας ο αναλυόμενος με ενημέρωσε πως ο ομώνυμος δίσκος έχει ένα κομμάτι που ονομάζεται «καταστροφή εγκεφάλου» (Brain damage). Αυτό μας προσφέρει μια ακόμα σύνδεση μεταξύ της συζήτησης που είχε το προηγούμενο βράδυ περί «τρέλας» και το φόβο της «τρέλας», έναν φόβο τον οποίο μπορούμε να υποθέσουμε πως τον απώθησε κατά τη διάρκεια της συζήτησης που είχαν με τη γυναικεία του παρέα διότι είναι κάτι που του προκαλεί ιδιαίτερο άγχος. Επίσης πιθανή είναι η σχέση αυτής της «τρέλας» με τη δημιουργικότητα διότι δεν είναι τυχαίο ότι ο συγκεκριμένος δίσκος αποτέλεσε για το συγκρότημα το πιο δημοφιλές επίτευγμά του, το επιστέγασμα της δημιουργικότητας του. Εδώ αξίζει να παρατηρήσουμε ότι το «damage» από το «brain damage» ίσως μας βοηθήσει να καταλάβουμε την αεροπορική καταστροφή που ακολούθησε!
Το ζήτημα δημιουργικότητας και αναγνώρισης καθώς επίσης δημιουργικότητας και «τρέλας» έχει αποτελέσει επανειλημμένως το κεντρικό θέμα των συνεδριών μας οπότε δεν θα ήταν παράλογο να εμφανιστεί με αυτόν τον κεκαλυμμένο τρόπο στο όνειρο. Άλλωστε ο δεύτερος λόγος για τον οποίο ο αναλυόμενος ξεκίνησε θεραπεία ήταν το να κατανοήσει γιατί δεν μπορεί να γίνει όσο δημιουργικός θα ήθελε. Ό πρώτος ήταν το υπερβολικό άγχος.
Παρατηρούμε λοιπόν ως εδώ να λαμβάνουν χώρα τα εξής, η επιθυμία της κρεατοφαγίας και η κίνηση προς την ικανοποίηση της επιθυμίας του προηγούμενο βραδιού. Η αντίσταση απέναντι σε αυτή και η επιστροφή της επιθυμίας η οποία φτάνει στα πρόθυρα να ικανοποιηθεί στο όνειρο αφού το μαγαζί είναι αρχικά σκοτεινό αλλά ανοικτό χωρίς όμως ποτέ να καταφέρνει να πάρει ένα σουβλάκι. Σε αυτό το σημείο ο “σκηνοθέτης” κάνει ένα συνειρμικό άλμα και χρησιμοποιεί το σκοτάδι για να φέρει στο προσκήνιο με έναν ιδιοφυή μεταφορικό τρόπο το «άγχος» της τρέλας που είχε έρθει στην επιφάνεια κατά τη διάρκεια της συζήτησης του προηγούμενου βραδιού αλλά είχε απωθηθεί επιτυχημένα, σαν την επιθυμία για κρέας. Δηλαδή, τη στιγμή που κατά την διάρκεια του ονείρου διαπιστώνει πως το μαγαζί είναι σκοτεινό σαν κλειστό, η συνομιλία με τον σουβλατζή δίνει μια νέα τροπή στα πράγματα κατά την οποία θα εμφανιστεί έμμεσα ένας δίσκος ο οποίος συμπυκνώνει συμβολικά τα άγχοι του ονειρευόμενου σχετικά με την επιτυχία και την τρέλα. Αξίζει να επισημάνουμε ότι το κίνητρο του σκηνοθέτη του ονείρου σχετικά με την εμφάνιση του σκοταδιού ήταν άλλο από το αποτέλεσμα που έφερε. Δηλαδή, ενώ το σκοτάδι προσπαθεί άρχικά να εμφανίσει το μαγαζί ως κλειστό αλλά αμέσως μετά την εμφάνιση του ο μαγαζάτορας μέσω της απάντησης που δίνει φέρνει στο προσκήνιο με αλληγορικό τρόπο ένα άλλο μεταφορικό “σκοτάδι”, απέναντι στο οποίο θα έρθει στο προσκήνιο μια νέα αντίσταση το ξαφνικό ξημέρωμα. Με βάση αυτό μπορούμε να υποθέσουμε ότι το όνειρο δεν είναι προκαθορισμένο αλλά προσδιορίζεται μέσω συνειρμών που αναδύονται αμέσως μετά την εμφάνιση της κάθε ονειρικής παράστασης. Δηλαδή μια ονειρική παράσταση που εμφανίζεται προσπαθεί να ικανοποιήσει κάποιο κίνητρο, σκοτάδι = κλειστό =αντίσταση απέναντι στην κρεατοφαγία αλλά αμέσως μετά την εμφάνισή της εισάγει στο όνειρο μια νέα τροπή αφού λειτουργεί ως συνειρμική αφορμή ανάδυσης μια νέας παράστασης η οποία θα εμπεριέχει ένα νέο συναίσθημα όπως το άγχος της τρέλας, λόγω του οποίου θα αναδυθεί ως αντίσταση μια νέα ονειρική παράσταση, το ξαφνικό ξημέρωμα.
Με βάση αυτό μπορούμε να υποθέσουμε ότι το όνειρο δεν είναι προκαθορισμένο αλλά προσδιορίζεται μέσω συνειρμών που αναδύονται αμέσως μετά την εμφάνιση της κάθε ονειρικής παράστασης
παιδικοί φόβοι και ονειρικές σκηνές
Έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι ναι μεν ο φόβος της τρέλας εμφανίζεται έμμεσα μέσω της εμφάνισης του δίσκου αλλά το συναίσθημα αυτό είναι πιθανό να παραπέμπει στον φόβο του μικρού παιδιού για το σκοτάδι ή/και για τον απειλητικό πατέρα, ή/και για την απειλητική σχέση μεταξύ μητέρας και πατέρας που είχε ζήσει ο θεραπευόμενος ως παιδί, έναν φόβο που σπεύδει ο σκηνοθέτης να τον αντιμετωπίσει μέσω του ξαφνικού ξημερώματος. Έτσι μπορούμε να υποθέσουμε ότι εισάγεται ένα στοιχείο από την παιδική ηλικία του ονειρευόμενου μια ηλικία κατά την οποία ο φόβος της τρέλας δεν υπήρχε ως τέτοιος παρά μόνο ως ο παιδικός φόβος των παραπάνω καταστάσεων. Μέσω ταυτοποίησης τέτοιων και παρόμοιων στοιχείων μέσα στο όνειρο ο Φρόιντ υπέθεσε την άχρονη διάσταση των ονειρικών σκηνών αφού από τη μια ονειρική σκηνή στην επόμενη μπορεί να μεσολαβούν δεκαετίες πραγματικής ζωής ή το ίδιο ονειρικό στοιχείο, για παράδειγμα το σκοτάδι να δημιουργείται μέσω συμπύκνωσης σκηνών από τις πιο απομακρυσμένες ηλικιακές εποχές.
εφηβικοί φόβοι και ονειρικές σκηνές
Αμέσως μετά το ξημέρωμα εμφανίζεται το πολεμικό αεροπλάνο με ένα εμφανές σχήμα φαλλού. Σηκώνεται και πέφτει ακανόνιστα ενώ μετά την τραγική πτώση, η οποία όπως φάνηκε δεν ήταν τόσο τραγική, ξανασηκώνεται για να επαναληφθεί η ίδια κίνηση που θα το οδηγήσει στη δεύτερη πτώση η οποία θα το διαμελίσει σε κομμάτια. Φαίνεται σαν από το άγχος της τρέλας ή του σκοταδιού το όνειρο να περνάει στην συμβολική αναπαράσταση ενός άλλου γνώριμου άγχους, ενός άγχους που αποτελεί μια από τις βαθύτερες απειλές για έναν άντρα, ένα άγχος που εύκολα μετατρέπει το «πολεμικό του αεροπλάνο» σε μια «αεροπορική τραγωδία». Η εμφάνιση του άγχους αυτού το οποίο μπορεί να αποτελέσει ένα καθοριστικό πλήγμα για το γόητρο και την αυτοπεποίθηση καθώς και μια από τις αιτίες να παγιωθεί μια σεξουαλική δυσκολία εμφανίστηκε στον αναλυόμενο όταν βίωσε την πρώτη σεξουαλική αποτυχία του κατά τη διάρκεια της εφηβείας και έκτοτε την αναβιώνει σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό πριν από κάποια ενδεχόμενη σεξουαλική συνεύρεση. Η υπόθεση επαληθεύεται πράγματι αφού,όπως μου είπε στη συνέχεια,το βράδυ εκείνο είχε γίνει το ίδιο με τη γυναικεία του παρέα. Ενώ η συνουσία ξεκίνησε σε ένα κλίμα αμηχανίας, κάποια στιγμή σταμάτησε λόγω του γεγονότος ότι δεν μπορούσαν να βρουν μια στάση αρκούντως απολαυστική και για τους δύο. Μετά από ένα μικρό διάστημα ασυμφωνίας η διαδικασία κατάφερε να ολοκληρωθεί αισίως και χωρίς άλλα «ατυχήματα». Η διακοπτόμενη αυτή συνουσία είναι πιθανό να του ανακίνησε το άγχος της σεξουαλικής αποτυχίας το οποίο το απώθησε επιτυχώς ώστε να φέρει «εις πέρας» τη συνεύρεση αλλά αυτό εμφανίστηκε στο όνειρο ως ένα αεροπλάνο που προσπαθεί να ισορροπήσει, δηλαδή να πετάξει χωρίς να τα καταφέρνει. Για λόγους έλλειψης χώρου θα σταματήσω την ανάλυση σε αυτό το σημείο.
μια γενική αποτίμηση
Από την παραπάνω ανάλυση μπορούμε να εξαγάγουμε κάποια πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα.Ένα από αυτά είναι η άμεση σχέση του ονείρου με τα ερεθίσματα της καθημερινότητας.Αυτή η σχέση φαίνεται πως είναι μια δυναμική και όχι στατική σχέση αφού στο όνειρο δεν εμφανίζονται μόνο τα αντικείμενα των επιθυμιών μας αλλά και οι αντιστάσεις μας απέναντι σε αυτές, αντιστάσεις οι οποίες έρχονται να μας προστατεύσουν από το άγχος που εμφανίζεται στη διαδρομή προς την ικανοποίηση των επιθυμιών μας, είτε είναι η «κρεατοφαγία», είτε η «δημιουργία» και η «επιτυχία», είτε η «σεξουαλική απόλαυση». Οι αντιστάσεις εμφανίζονται στο όνειρο με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργήσουν ένα σουρεαλιστικό/αλληγορικό ψηφιδωτό. Αυτό το ψηφιδωτό έχει στόχο να μην γίνουν εμφανή με άμεσο τρόπο τα αντικείμενα του άγχους μας διότι διαφορετικά θα διαταραχθεί ο ύπνος.
Ενδιαφέρον έχει να παρατηρήσουμε τον αυθόρμητο τρόπο με τον οποίο ενεργοποιούνται οι αντιστάσεις για παράδειγμα το σκοτεινό μαγαζί, το ξαφνικό ξημέρωμα, η επιστροφή του αεροπλάνου μετά την πρώτη πτώση. Επίσης, είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι οι αντιστάσεις αυτές έχουν άμεση σχέση με τις καταστολές των αγχών που ασυνείδητα κινητοποιούνται μέσα μας κατά την αλληλεπίδρασή μας με τους άλλους, άγχη τα οποία κατάγονται από την παιδική και εφηβική ηλικία και δημιουργήθηκαν για να μας προστατεύσουν από τις τότε αδιαχείριστες ψυχοτραυματικές εμπειρίες. Στην ψυχαναλυτικά προσανατολισμένη ψυχοθεραπεία ένας από τους κύριους στόχους είναι η ανάλυση και συνειδητοποίηση των αγχών που καταστέλονται, καθώς και οι συνειδητοποίηση των αντιστάσεων οι οποίες ενεργοποιούνται ασυνείδητα και καθορίζουν τον τρόπο που οργανώνουμε τις επιθυμίες και τις επιλογές μας.
Η δημοσίευση του ονείρου λαμβάνει χώρα μετά από τη γραπτή συγκατάθεση του αναλυόμενου και μετά το πέρας της ανάλυσης του,για λόγους διάδοσης και ενημέρωσης σε σχέση με τη ψυχαναλυτική σκέψη και τη ψυχαναλυτικά προσανατολισμένη ψυχοθεραπεία.
- Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει συχνά κατά την διάρκεια του ονείρου,δηλαδή κάποια σκέψη που κάνουμε στο όνειρο να καθιστά λογικό κάτι που στον ξύπνιο φαίνεται παράλογο.Στην συγκεκριμένη περίπτωση του φάνηκε λογικό να είναι το μαγαζί ανοιχτό αφού σύμφωνα με την σκέψη που έκανε,το σκοτάδι αφορά το γεγονός ότι έχει κλείσει το άλλο μισό μαγαζί και όχι αυτό στο οποίο βρίσκεται. ↩︎
- Μια ακόμα πολύ ενδιαφέρουσα στιγμή καθώς συμβαίνει κάποιες φορές στο όνειρο να διακυβεύεται η ρεαλιστικότητα του και έτσι να ξυπνούν αμφιβολίες οι οποίες δύναται να οδηγήσουν στο ξύπνημα.Είναι πιθανό σε τέτοιες στιγμές ο σκηνοθέτης του ονείρου να επιστρατεύσει την εφευρετικότητα του ώστε να σιγάσουν οι αμφιβολίες. ↩︎
- Δηλαδή με άλλα λόγια προβάλει στο όνειρο την απαίτηση να έχουν οι σκηνές του στο σύνολο τους μια λογική συνέχεια όπως αυτή μιας κινηματογραφικής ταινίας. ↩︎
- Ο λόγος που αναφέρω τόσο συχνά τον Sigmund Freud είναι το γεγονός ότι το σύγγραμμα του,η ερμηνεία των ονείρων το οποίο δημοσιεύτηκε το 1900,αποτέλεσε ιστορικά το πρώτο επιστημονικά αποδεκτό σύγγραμμα σχετικό με την μελέτη του ασυνειδήτου.Στη βάση αυτού του συγγράμματος δημιουργήθηκε η πρώτη ομάδα ψυχιάτρων(Carl Jung,Alfred Adler,Sandor Ferenczi,Karl Abraham,Otto Rank)που θα ερευνήσουν αυτό το μέρος του ψυχισμού μας και θα ονομάζονταν ψυχαναλυτές.Με άλλα λόγια το σύγγραμμα αυτό ήταν η ιδρυτική διακήρυξη της ψυχανάλυσης ως επιστήμης που μελετά το ασυνείδητο,βασική έκφραση του οποίου είναι το όνειρο και μέσω της οποίας δύναται να θεμελιωθεί μια λογικά συνεπής ψυχοθεραπευτική μέθοδος. ↩︎
- Έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι κατά την διάρκεια του ονείρου δεν απόρησε που θα έπαιρνε δύο πιτόγυρα αλλά η απορία γεννήθηκε όταν περιέγραφε το όνειρο και αυτό γιατί μόνο όταν ανακάλεσε το όνειρο στον ξύπνιο του αμφέβαλε για το εάν η ↩︎
- Εδώ γίνεται εμφανές ότι η συγκρούσεις που έχουμε κατά την διάρκεια της μέρας μεταξύ των επιθυμιών μας και των αναστολών αυτών των επιθυμιών συνεχίζουν και κατά την διάρκεια του ύπνου ↩︎
- The Dark Side of the Moon ↩︎
- Δηλαδή απαιτεί από τον εαυτό του να σταματήσει να αγχώνεται. ↩︎
